12 KAMERA-OBRAZ I DŹWIĘK

JAK SIĘ ZAPREZENTOWAĆ PRZED ZIMNYM APARATEM CZY KAMERĄ I JAK PRACOWAĆ BY MIEĆ NAJLEPSZE EFEKTY

JEŚLI W KADRZE JEST ŻYCIE- NIE RUSZAJ ZOOMEM, JEŚLI KADR JEST MARTWY- OŻYWIAJ GO RUCHEM OBIEKTYWU LUB KAMERY-  to najkrótszy przepis na prace z kamera

Poznajmy teraz oczekiwania ekipy realizacyjnej, czyli przyjrzyjmy się ich pracy, ich postrzeganiu nas w trakcie występu publicznego czy medialnego

Zasady przygotowania realizowania zdjęć przez operatorów i dziennikarzy

1. .Pomyśl, jakie będą Ci potrzebne zdjęcia, konkretne ujęcia. Wymyśl to ZANIM pojedziesz na zdjęcia.

2. Obserwuj. Znajdź takie rzeczy, które czynią miejsce Twojego nagrania unikalnym.

3. Patrz, jak zachodzą naturalne procesy, filmuj kolejne ich etapy. Wymyśl i logicznie połącz ze sobą pierwszy i ostatni plan Twojej historii.

4. Szukaj znaków i symboli. Znajdź flagi, tablice z nazwami ulicy, charakterystyczne obiekty itp., które wyjaśniają twoją historię i włącz je do materiału filmowego.

5. Pokaż widzom coś, czego jeszcze nigdy nie widzieli. Szukaj ciekawych ujęć

6. Znajdź i sfilmuj kontrasty i porównania.

7. Pokazuj detale. Pokaż znane obiekty przedmioty i w ich normalnym alew dużym zbliżeniu.

8. Pokaż jak ludzie żyją i pracują. Korzystaj z obrazu i dźwięku aby uświadomić widzowi jak jest na miejscu wydarzenia.

9. Bardzo starannie dobieraj miejsca do nagrywania wypowiedzi. Tło „setki” powinno wyjaśniać wizualnie, o czym w „setce” jest mowa.

10. Ekipa zdjęciowa współpracuje z reporterem. Wymieniajcie się spostrzeżeniami i pomysłami przed, w trakcie i po filmowaniu. Wspólnie zastanówcie się co jest najlepszym ujęciem, co najlepiej wybrzmi jako efekt dźwiękowy? Jaki fragment wydarzenia zrobił na Was największe wrażenie? Jaki będzie pierwszy i ostatni plan Waszego materiału? (Na podst. 2005 EBU International Training by Eric May)

CO WIDZĘ- CO SŁYSZĘ prof. Piotr Francuz wykładowca w Ośrodku Psychologicznych Analiz Komunikowania Społecznego Katedry Psychologii Eksperymentalnej ~KUL jest zdania, że w czasach , gdy z każdego miejsca jesteśmy bombardowani informacjami niewiele treści dociera do odbiorców, niewiele rozumieją z tego co obserwują na szklanym ekranie- dociera głownie coś co budzi emocje i bulwersuje, następuje tabliodyzacja, mediów .

Dziennikarze są tłumaczami między obserwowaną przez nich rzeczywistością, a rzeczywistością , którą przekazują do widza. Nasze postrzeganie wykorzystują firmy reklamowe odpowiednio montując reklamowe clipy.

Pamiętajmy, że oko człowieka przekazuje nam tylko 2% obrazu na który patrzymy.

Patrząc w telewizor patrzymy na obszar około 2 centymetrów kwadratowych i przesuwamy oko w kierunku kolejnego , najczęściej ruchomego punktu, pozostała część siatkówki to obraz czarno-biały. W centrum naszego spoglądania jest najlepsze widzenie , z 1 metra widzimy ostro obraz wielkości monety, reszta jest nieostra, ale wydaje nam się, że widzimy więcej, bo nasz mózg pomaga nam zapamiętując pozostały obraz. Oczy bez przerwy sie poruszają- zaobserwujmy, że w każdym momencie zatrzymania się pracy oka widzimy tylko niewielki wycinek, ostro, reszta jest nieostra. Oko podąża za czym ruchomym. Leżąc na lace natychmiast spojrzymy na przelatującego ptaka i miniemy stojące nieruchomo drzewo zrobimy to odruchowo. Podobnie z każdym wystąpieniem publicznym – uwagę widza przykuwa cos co się ruszy gwałtownie. W spotach reklamowych zwykle nazwa produktu następnie na tym miejscu na ekranie , gdzie przed chwilą działo się coś . Postrzeganie badane jest za pomocą specjalnych okularów zwanych eyetrckerami

Oglądanie materiału w telewizji oglądamy punktowo, oko bez przerwy pracuje, czytamy, skupia nas coś co się rusza., kolor, oczy, nos, podpisy, jaskrawe kolory, dynamiczny ruch., skupienie 3 razy na sekundę, oczy usta, oczy usta, centralne spojrzenie na dojeździe kamery, oczy , koło o średnicy 4 cm, napisy, - automatycznie czytamy jeśli ten napis się pojawia

Proces widzenia jest wybiórczy i podlega procesowi sterowania, można manipulować obrazem by przykuwać uwagę widza do tego co ważne i rozpraszać by nie pokazywać tego czego nie chcemy Jeśli w kadrze podkreślimy pewne rzeczy- inne będą nieobecne , badania nad tymi zjawiskami trwają od lat 70-tych .Wiele informacji nam umyka przez to, że skupiamy się na czymś dominującym w kadrze.

PRZYKŁAD: ( you tube) Zrobiono doświadczenie, kazano uczestnikom sesji patrzeć na grających w koszykówkę i liczyć rzuty piłką żółtego zespołu, w pewnym momencie niepostrzeżenie w kadrze pojawia się goryl, który przechodzi pomiędzy grającymi . po zakończeniu emisji tego filmiku spytano uczestników czy zauważyli cos niezwykłego i okazało się, ze spośród 20 osób, tylko 4 zauważyło goryla, reszta skupiała się na rzutach i liczeniu

Warto pamiętać, że jeśli jesteśmy na coś nastawieni - tego poszukujemy w obrazie, innych rzeczy możemy nie dostrzegać.

Jeśli przed materiałem filmowym  powiemy na co zwrócić uwagę, to możemy wpływać na postrzeganie ,a jeśli pojawia się na ekranie tekst -od razu skupiamy się na tym co jest napisane

RUCH W KADRZE

Obiekt ruchomy przyciąga nasza uwagę w statycznym planie

Ruch jest ważniejszy dla sceny niż stabilizacja, bo w trakcie ruchu następuje zmiana struktury obrazu.

Ludzki umysł ma trudność w oddzielaniu tego co realne od tego co medialne, np w kinach ludzie płaczą, a przecież to tylko światło na ekranie

Ludzie reagują emocjonalnie na obraz : kiedyś za czasów braci Lumiere- ludzie uciekali przed sfilmowaną lokomotywą wjeżdżająca na stację , teraz w kinie 3d uchylamy sie przed trójwymiarowymi obiektów. Trójwymiarowe postacie  jeszcze teraz nas zaskakują, ale za kilka lat już tak nie będzie ,  bo  będziemy się spodziewali takich  zjawisk - tak jak nie uciekamy już przed pociągiem wjeżdżającym na  wyświetlaną w kinie stację .

Sposoby komunikowania z widzem są doskonale odczytywane, nawet intencje osób stojących przed kamera  są łatwo  odczytywane przez widza , dlatego każdy musi mieć świadomość odbiorcy, do kogo mówi .

Zauważmy nasze postrzeganie podczas transmisji gry w tenisa, nasze oko czeka wpatrzone w miejsce gdzie upadnie piłeczka, czyli patrząc na osobę występująca spodziewamy się określonych zachowań, gestów, działań. Patrzymy w oczy by lepiej zrozumieć intencje.

Jeśli na ekranie jest twarz, to ona przyciąga uwagę, jeśli pojawia się ruch - on przyciąga uwagę,

W reportażach wszystkie zmiany strukturalne w obrazie , gdzie jest ruch, odciągają uwagę od tekstu, treść newsa może być ignorowana, jeśli obraz jest zbyt intensywny.

Jeśli patrzymy na widza skupiamy jego wzrok na nas, jeśli spojrzymy w bok, to skierujemy wzrok widza na obiekt na który powinien popatrzeć , czyli sami sugerujemy by oderwał się od nas i zajął obiektem

DŹWIĘK

Jaki widzimy obraz w kanałach informacyjnych – ludzie, wydarzenia, krótkie trzy sekundowe kadry,  teledyski, kalejdoskop  przesuwający się pasek formacji, belka z podpisem gościa lub streszczeniem jego wypowiedzi , zegary, logo itp. - to wszystko są bodźce wzrokowe

Co słyszymy w programach informacyjnych- tekst lektora tak zwany off lub poprawnie oov czyli out od  video lub out of vision , efekty dźwiękowe, głos prezentera, czasami muzykę w tle, sygnały czołówek programów, dźwieki przerywników .

Jest zależność między tym co w obrazie a co w dźwięku .

Oglądany obraz jest złożony z ujęć, jest cięty i sklejany , a miejsca sklejone sa podświadomie rejestrowane- według prof. Francuza w momencie cięcia zwalnia się praca serca, wzrasta ciepłota, przewodność elektryczna skóry, mózg na to reaguje. W momencie cięcia -jakbyśmy na chwilę tracili słuch, dlatego ujęcia montuje się tak, by ciąć obraz i robić sklejkę na n znakach interpunkcyjnych .  "Ciąć na kropce, na frazie"- mówią montażyści.

Przerwa międzyzdaniowa powinna trwać około sekundy do dwóch, wtedy jest cięcie, ale brak odbioru może trwać do 4 sekund, dlatego podczas montażu szybkie "cięcia bez pojęcia" mogą demolować tekst, wypaczać jego sens, utrudniać odbiór.

Dlaczego ludzie tak mało zapamiętują w programie informacyjnym? Rozumiemy do 50%, a montowanie mechaniczne , bez świadomości cięcia pogłębia ten problem.

Montując film trzeba integrować obraz z tekstem- mechaniczny montaż powoduje, że wprawdzie obraz jest dynamiczny, przyciąga uwagę, ale tracimy przekaz treści.

Podczas realizacji filmu, ale także biorąc udział w powtarzających się zdarzeniach np. procesach sadowych, konferencjach rządowych, briefingach polityków  trzeba mieć świadomość konieczności ucieczki przed FORMATEM programu, czyli regułą według której program ma być realizowany .

Różna treść w tych samych formatach to schematyzacja .Umysł zaczyna pracować tak, ze do elementów schematu wprowadza nowe treści, dodatkowe własne- by nie dochodziło do rutyny i zobojętnienia, a to niejednokrotnie wypacza treść

PRZYKŁAD zrobiono doświadczenie ze studentami prawa - jedni oglądali wiele newsów procesowych, inna grupa nie. Potem i jedni i drudzy zobaczyli tego samego newsa procesowego. Wszyscy dostali szczegółowe pytania i okazało się , że pierwsza grupa- rutyniarzy dała wiele złych odpowiedzi -szybko odpowiadali i często błędnie, ale byli przekonani , że mówią dobrze. Następnego dnia mieli problemy nawet z lokalizacją omawianego wydarzenia , nie pamietali ilu było oskarżonych, jaką dostali karę, a więc schemat- zabił ich postrzeganie

Jeśli chcemy być oglądani z zainteresowaniem to trzeba zmieniać FORMĘ WYSTAPIENIA by widz nie oczekiwał sztampy. Postrzegając przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości przez pryzmat togi czy sali sadowej, polityków przez pryzmat  sal sejmowych, garniturów i wianuszka dziennikarzy czy analityków przez pryzmat  ekranów komputerów -zabijamy indywidualność i możliwość zapamiętania.  CHYBA, ŻE NIE CHCEMY ORGINALNOŚCI ANI ZACHOWANIA DYSTANSU DO MEDIÓW.

TROCHĘ TECHNIKI czyli podstawowe plany filmowe: stosowane podczas nagrań zarówno telewizyjnych jak i stosowane w fotografii

 Detal-pokazuje charakterystyczny szczegół, fragment tekstu, emocje na przykład przekładające się na drżące dłonie

 Bliski plan- pokazuje także emocje rozmówcy np. spoconą twarz, łzy.

 Półzbliżenie- czyli plan kończący się w okolicach kieszonki w marynarce, pokazuje wyraźnie rozmówcę

 Średni- czyli plan do pasa, podczas nagrania osoby siedzącej przy stole widać ręce, ten plan jest stosowany także, gdy rozmówca ma jakiś rekwizyt lub ważne jest pokazanie tła

 Amerykański czyli pan do kolan, gdzie widać jeszcze emocje na twarzy i pokazujemy otoczenie rozmówcy

 Pełny- czyli plan gdzie widać całą sylwetkę, tło dominuje, stajemy się jego elementem, nie widać już emocji na twarzy a dobrze widać ruch całej sylwetki

 Ogólny- gdy stajemy się elementem tła na przykład na sali sądowej , czy jesteśmy uczestnikami większego zgromadzenia. ten plan umożliwia jeszcze rozpoznawanie twarzy

 Total- plan pokazujący wielkie zgromadzenie, tłum , gdzie ludzie już są anonimowi

PRZYPOMNIJMY W PROGRAMACH INFORMACYJNYCH ZWYKLE SĄ STOSOWANE NASTĘPUJĄCE PLANY FILMOWE

 DETAL-by pokazać emocje

 PÓŁZBLIŻENIE I ŚREDNI- podczas wywiadu

 AMERYKAŃSKI I OGÓLNY- by pokazać miejsce gdzie jest kręcony wywiad

Według Michała Bukojemskiego operatora ABC News często sama OBECNOŚĆ KAMERY KREUJE WYDARZENIA poza tym MY WSZYSCY KREUJEMY WYDARZENIA MEDIALNE pokazały to wydarzenia  w sztabach wyborczych kandydatów na prezydenta czy  partii politycznych, gdy podczas transmisji sala ozywała, a po  zejściu z anteny wszyscy rozchodzili się i chowali po kątach  czy po katastrofie w Smoleńsku gdy w momencie transmisji  tłum przez Pałacem Namiestnikowskim  gorliwie manifestował swoje poglądy .

W filmie Jan Pospieszalskiego Solidarni2010- większość osób występowała przed kamera, nie po to by przekazać ważne treści, ale by zagrać przed widzami , często zachowywali się jak dzieci, które zrobią wszystko by być w telewizji.

W mediach newsowych następuje powolny zanik dużych ekip realizacyjnych, a działają w parach   operator kamery i dziennikarz .

Pojawia sie tzw. DZIENNIKARSTWO OBYWATELSKIE czyli każdy może być dziennikarzem jak w  Twoim Info czy Kontakt 24 . Młode pokolenie na snapchatach filmuje i wrzuca do sieci. W ten sposób komunikacja  bezpośrednia jest wypierana przez komunikacje za pośrednictwem mediów- szybciej docierająca do jak największej liczby odbiorców.  POWSTAJE JEDNOOSOBOWA EKIPA czyli dziennikarz” człowiek orkiestra” tak zwany VJ czyli Video journalist. Redukuje się wielkie zespoły realizacyjne a technika umożliwia przesyłanie   materiału filmowego z dowolnego miejsca na ziemi . Wystarczy dobry sprzęt i sprawny reporter- bo o dziennikarzu coraz trudniej mówić w tym wypadku.  coraz częściej na zdjęcia jedzie tylko operator z konkretnym zleceniem  w trakcie wizyt Jana Pawła II  w czasach   PRL-u korespondenci zagraniczni potrzebowali głownie  totalnych planów, bo TVP  pokazywała tylko zawężone plany, by  nie pokazywać jak  wielkim zainteresowaniem cieszyły się pielgrzymki do ojczyzny .  

FILMOWANIE

Podczas nagrania unika się tzw centralnych kadrów , gdzie osoba mówiąca jest  w centrum ujęcia .  Nagranie wypowiedzi  tzw "setkowej" tzn  sto procent wizji i fonii,  czyli tak zwana "gadająca głowa"  mówi  w stronę dziennikarza schowanego poza kadr. wówczas    twarz osoby mówiącej   jest  filmowana w jednej trzeciej kadru a pozostała  przestrzeń pozostaje pusta , jest jakby  przestrzenią pomiędzy rozmówcą a  schowanym za kadrem dziennikarzem  .

W aparatach fotograficznych często ekran jest podzielony dwiema liniami pionowymi i dwiema poziomymi, pamiętajmy, że punkty ich przecięcia to tak zwane mocne punkty fotografii. Tam zwykle od razu patrzymy oglądając każde zdjęcie czy obrazek. Warto obejrzeć obrazy mistrzów i zastanowić się skąd oni wiedzieli o tej zasadzie…

Twarz to najistotniejszy element przekazu.

Ostrość- jeśli kamera jest ustawiona 1.5 metra od rozmówcy to wszystko jest ostre- twarz mówiącego i tło , ale jeśli kamera jest ustawiona 5 metrów- lub dalej i teleobiektywem dojedzie do twarzy rozmówcy, to twarz jest ostra a tło już nie i wówczas powstaje tak zwana głębia ostrości- uwypuklenie osoby występującej .

ANEGDOTA Michał Bukojemski pracował w Moskwie dla amerykańskie sieci ABC, zamówiono zastawkę ze zdjęciem Kremla, by na jej tle przekzywac relacje za granicę. Po przywiezieniu zastawki okazało się, że jest na niej wielka fotografia Kremla, ale była nieostra, lekko zamazana. Ekipa chciała reklamować, ale … zrozumiała , że dzięki temu będą mięli sztuczna „głębię ostrości” a widz, zamiast oglądać kuranty Kremla, był  skupiony na wizerunku dziennikarza i na jego przekazie

Światło

Jeśli jest południe i świeci intensywne słońce ekipa filmowa wyjmuje dużą płachtę sreberka czyli blendę i puszcza „ zajączka „ na twarz mówiącego, by w ten sposób oświetlić ją tak zwanym miękkim światłem, rozproszonym i wyeksponować twarz na tle ciemniejszego tła.Jeśli jest zachodzące słońce, to operator dopala lampką na kamerze, by- jak to mówią operatorzy kamer-  „żyło” oko.

Mikrofon

-dynamiczny gdzie fala akustyczna jest zamieniana na impuls elektryczny, najlepszy podczas pracy w hałasie, taki mikrofon zarejestruje nasz głos, a reszta będzie wyciszona, sa to mikrofony mało czułe, ale znakomite w sytuacjach ekstremalnych

-pojemnościowy , wyposażony w źródło energii czyli bateryjkę nagrywa także tło, gorszy w sytuacjach gdy jest hałas. Warto pamietać, że w momencie zejście z linii nagrania- najpierw zmienia się barwa głosu , potem głos zanika- dlatego dźwiękowcy podnoszą tyczkę by nagrywać mikrofonem skierowanym w ziemię, gdzie nie ma dodatkowego hałasu , albo nagrywają z dołu czy z boku by w ten sposób uciekać od nagrania tła

Klips lub mikrofon krawatowy to  mały mikrofon przypinany do klapy marynarki

Mikroport- nadajnik bezprzewodowy dźwięku przypinany zwykle do paska z tyłu lub pod marynarką

ZASADY PRACY Z KAMERĄ ( praktyczne rady operatorów)

1 MINIMALNIE KORZYSTAJ Z DOJAZDÓW I ODJAZDÓW to nie MTV

2 KOLEJNE UJĘCIA NIE W PLANACH SASIADUJĄCYCH ZE SPOBĄ czyli amerykański- detal- średni- pełny- bliski

3 RUCH PO STABILIZACJI -przejazdy czy zbliżenia nie po sobie czyli jak robię panoramę, to następny stabilny plan

4 JEŚLI FILMOWANY OBIEKT JEST W RUCHU ZACHOWAJ STATYCZNY PLAN

5 JEŚLI OBIEKT JEST NIERUCHOMY PRACUJ KAMERĄ ROBIĄC DOJAZDY, ODJAZDY I PANORAMĘ

6 JEŚLI OBIEKT WEJDZIE W KADR DAJ MU Z NIEGO WYJŚĆ 7 JEŚI PROWADZISZ OBIEKT DAJ “POWIETRZE” PRZED NIM

8 OBIEKTYW NA WYSOKOŚC OCZU ROZMÓWCY DŹWIĘK

 

9 LICZ  FILMUJĄC   np  licz w głowie do ośmiu i filmuj stały plan,potem licz do pięciu i rób panoramę, a wreszcie licz do ośmiu i  zachowaj stały plan - masz teraz ponad 20 sekund jednego ujęcia , bez konieczności cięć

10 UWAŻAJ NA NAGRYWANY DŹWIĘK- KAMERY MAJA  SUPER OBIEKTYWY I ROZDZIELCZOŚCI, ALE TO DŹWIĘK DECYDUJE O JAKOŚCI NAGRANIA

   1 nie sap i nie rozmawiaj przy włączonej kamerze

   2 uciekaj przed wiatrem- graj na zawietrznej

   3 pilnuj poziomów nagrania

   4 niewyraźne dykcyjne wypowiedzi – powtarzaj

   5 jeśli sam  filmujesz -graj na automacie

Na zakończenie warto wiedzieć, że operator jest od nagrywania obrazu, dźwiękowiec od nagrywania dźwięku, a dziennikarz od treści, dlatego jeśli obawiamy się jakiejkolwiek manipulacji czy przekłamania, to nie ze strony ekipy realizacyjnej., która jest odpowiedzialna za formę.

 

Copyright (c) eSeMedia. All rights reserved.