2 NEWS BUDOWA I PRAWO

 NEWS czyli krótka serwisowa informacja o największym zasięgu i największej sile rażenia...także mówiącego.

Każda informacja oparta jest na trzech filarach, które ułatwiają jej odbiór. Po pierwsze widz musi wiedzieć  CO JEST NAJWAŻNIEJSZE,  oczekuje też , że jest to informacja świeża, a więc : JAKI W TYM NEWS i powinien ją bez trudu zrozumieć, a więc WYJAŚNIJMY JĄ WIDZOM. Jeśli do każdego przekazu informacji będziemy podchodzić przygotowując się według schematu- CO JEST NAJWAŻNIEJSZE,- JAKI W TYM NEWS I ...WYJAŚNIJMY NASZYM WIDZOM  to...dalsze czytanie tego opracowania nie ma sensu....

Jeśli jednak chcemy wejść w świat  informacji i przekazu - zapraszam. Acha i  wybaczcie, że czasem ą lub ę  nie mają ogonków-byłem dziennikarzem mówiącym  a nie piszącym i z głodu zjadałem  ogonki i kropeczki czy kreseczki przy żźćś....

   Dziennikarze zarówno  telewizyjni ,  radiowi jak i prasowi są  przygotowani   do wywiadu, mają swoją wizję rozmowy, ale też czekają na  NEWSA i właśnie  taką nowość, której nie ma   jeszcze nikt  warto zawsze  mieć w zanadrzu!!         

Widzowie czy słuchacze  chcą też dowiadywać się nowych historii, dlatego podczas spotkania  z dziennikarzami pomyślmy o odbiorcach i mówimy do nich o rzeczach niezwykłych, prostymi słowami  angażując się w  swój przekaz, by nasza wypowiedź – nawet ekspercka - nie była „letnia.

Nawet jeśli znamy  doskonale temat wywiadu i możemy  mówić  o szczegółach  wiele godzin zastanówmy się – CO  JEST NAJWAŻNIEJSZE Z PUNKTU WIDZENIA ODBIORCY  i powiedzmy to. Przecież  co innego będziemy mówić do młodych niedojrzałych słuchaczy, co  innego do  emerytów nienadążających za zmianami a co innego do  środowiska  zawodowego z którego się wywodzimy

Reportaż, materiał,  temat czy news- jakkolwiek nazwiemy to co zmontował dziennikarz i ukazało się w  programie informacyjnym na  swój scenariusz i swoja  budowę.  Ten trójkąt pokazuje jeden z  możliwych  scenariuszy. W innym  reportażu w zależności od inwencji autora lub  posiadanego  materiału filmowego  poszczególne elementy  piramidki mogą być przesuwane .

PRZYKŁAD

Jak mógłby być  zbudowany reportaż np. o młodocianych mordercach policjanta rozpoczynającym się ich procesie .

  • Zaczniemy efektowymi pytaniami do wchodzących na sale : czy czujesz się winny, jak spojrzysz w twarz rodzinie  zamordowanego, dlaczego to zrobiłeś…
  • W obrazku mamy wchodzących  w otoczeniu policjantów, do tego komentarz lektorski  jak wchodzą czy są butni i aroganccy czy skruszeni,   kim sa i co im grozi.
  • Przenosimy się na salę sądową- lektor wyjaśnia dlaczego takie środki bezpieczeństwa,  dlaczego  nie pokazujemy twarzy morderców.
  • Setka prokuratora odczytującego akt oskarżenia
  • Przypominamy na zdjęciach archiwalnych całą historię. Pokazujemy policjanta, który złapał jednego z bandytów
  • Setka  policjanta- jak  udało mu się zatrzymać pierwszego ze sprawców
  • Na archiwalnych zdjęciach przypominamy jak ścigano drugiego
  • Setka  rodziny, która   zapłakana na Sali sadowej mówi co  by zrobiła z bandytami  na miejscu sądu
  • Pokazujemy oskarżonych siedzących  w otoczeniu policjantów,  komentarz do  ich zachowania na sali sądowej
  • Setka sędziego, który  informuje o zasadach obowiązujących podczas procesu
  • Pokazujemy salę, mówiąc o zainteresowaniu mediów i ty jak długo trwały przygotowania do tego procesu, o jego specyfice 
  • Setka  obrońcy  na temat  jego linii obrony
  • Przypominamy  podobne sprawy sądowe,  pokazujemy statystyki  dotyczące przestępstw młodocianych
  • Stand up dziennikarza na korytarzu mówi do kamery ;

 

…w centrum miasta  na godzinach szczytu dwóch  bandytów zasztyletowało policjanta, czy do tego zbrodni musiało dojść- zawsze zadawane sa  takie pytania- w tym  razem jednak nasuwa się odpowiedź,  gdyby nie obojętność  ludzi  zgromadzonych wokół, niemych świadków , być może policjant by żył, bo znieczulica społeczna jest równie groźna jak patologia Jan Kowalski Wiadomości..

 

W takim temacie reporterskim występują wszystkie zainteresowane strony, pokazane są kulisy zbrodni, przypomniane archiwum, dołączone statystyki- pełny przekaz dla osoby, która  jest ciekawa informacji z dodatkowym morałem na końcu.

 

W tym przypadku dziennikarz   miał za zadanie tylko zrelacjonować  początek procesu. W sytuacji dopiero narastającego konfliktu, lub  gdy w grę wchodzą tak zwane przecieki sytuacja jest bardziej skomplikowana.  Dziennikarze dostają informacje  od jednej ze strony i chcą ja zweryfikować, jednocześnie podświadomie trzymają stronę swojego informatora. W takim wypadku trzeba  z dziennikarzem najpierw długo rozmawiać   „off the record”, czyli jeszcze bez nagrania ( ale mając świadomość, że może nagrywać nasze  nieoficjalne informacje ) , dać mu odpowiednie dane , by mógł zrobić grafikę wzbogacającą  reportaż, oraz przygotować „ kolorową” setkę czyli zdanie , które zapadnie w pamięci.  W takim przypadku nasza rola nie powinna ograniczać się tylko do dania  setki, ale także  do edukowania dziennikarza i  wzbogacania jego  reportażu. Jeśli  go przekonamy,   być może  przestanie  trzymać stronę informatora i w gruzach legnie teza z która przyjechał. Warto więc w takich sytuacjach mieć więcej czasu dla   redaktora , niż tylko czas na powitanie, nagranie i pożegnanie . Można zawsze zapytać, kto będzie występował w  materiale, lub samemu zasugerować , kto jeszcze powinien wystąpić

PRZYKŁAD MATERIAŁ FILMOWY

W różnych programach różnych telewizji inaczej był pokazany  reportaż o  decyzji Sądu Najwyższego w sprawie przedawnienia  sprawy  o zabójstwo Grzegorza Przemyka. Tego dnia  transmitowano  orzeczenie i konferencję po posiedzeniu sądu.

Pierwszy materiał  filmowy  emitowany w TVP Info, to tak zwana w  slangu telewizyjnym „ oblankowana setka”. W  trakcie konferencji prasowej, czy orzeczenia sądu - dziennikarz dostaje polecenie od wydawcy serwisu: Wytnij mi setkę, do minuty!   Dziennikarz  słucha więc  wypowiedzi i parzy pod kątem  formy, czy  osoba „ wycinana” czyta  czy może  patrzy w kamerę  i mówi- taki fragment jest najbardziej atrakcyjny , a więc    zwykle wycinany.  Do tego pisze krótkie streszczenie  dla prezentera, który będzie  zapowiadał fragment konferencji  i  setka gotowa do emisji.  W takim wypadku  przede wszystkim liczy się czy wypowiedź jest  zrozumiała, czy kończy się zdecydowaną kropką, czy jest atrakcyjna „ w obrazku”. To ważna informacja dla osób występujących w trakcie transmisji- muszą wiedzieć, że w następnych programach   będą  wycinane  ich setki, powinni więc pamiętając o powyższych  uwagach  - wskazać, który fragment powinien „wyciąć „ dziennikarz.   Podczas takiej transmisji trzeba w pewnym momencie spojrzeć w  stronę kamer i wygłosić przekaz zrozumiały dla opinii publicznej, postawić zdecydowaną kropkę i …powrócić do dalszego  występu skierowanego  do osób zgromadzonych na sali.

Drugi przykład czyli tak zwany  voice over czyli  tekst czytany przez prezentera pod  ilustracje filmową. W tym wypadku Wydarzenia uznały, ze informacja nie jest zbyt ważna, ale trzeba ją odnotować-  dlatego  w tak  skromnej formie poinformowano widzów o decyzji Sądu Najwyższego. Być może brakowało jakiegoś  soczystego” wystąpienia  sędziego , które można było zacytować. Taki felieton trwa około 30-40 sekund

Trzeci przykład  to pełny  reportaż zrealizowany przez dziennikarzy  telewizyjnych Wiadomości z określoną tezą , z przywołaniem  zdjęć archiwalnych i komentarzem  reportera.  Tu następuje zdecydowana krytyka  sądu, a więc nie jest  to  materiał informacyjny a publicystyka, która znalazła miejsce w   programie informacyjnym. Fragment wypowiedzi sędzi jest szczątkowy i pokazany jedynie po to , by odeprzeć zarzut, że nie przedstawiono racji wszystkich  zainteresowanych stron. Według standardów powinniśmy pokazać wszystkie strony konfliktu, niezależnego eksperta ,  i skomentować tak by widz sam podjął decyzje kto ma rację

PAMIĘTAJ- ZWYKLE JESTEŚ ELEMENTEM REPORTAŻU , A NIE JEGO GŁÓWNYM BOHATEREM

MOŻESZ DAĆ TYLKO SETKĘ, ALE TAKŻE MOŻESZ WPŁYNĄĆ NA CAŁY REPORTAŻ NA JEGO WYMOWĘ I TREŚĆ- wiele zależy od Ciebie

WARTO PAMIĘTAĆ , ŻE  KAŻDĄ ODPOWIEDŹ MOŻNA POWTÓRZYĆ, POPRAWIĆ, PRZECIEŻ  DZIENNIKARZ PRZYJECHAŁ PO TOWAR 8-15 SEKUNDOWY, a więc jeśli jedna  wypowiedź się nie udała, to powtarzamy ją

PODSUMOWANIE:

WŁAŚCIWE PYTANIE PADA PÓŹNIEJ, JAKO TRZECIE, CZWARTE, LUB OSTATNIE- czyli zachowaj czujność do końca

ROZMOWY „ OFF THE RECORD „W PRZYPADKU  PRACY DZIENNIKARZA  NIE MAJĄ SENSU- DZIENNIKARZ PO TO JEST DZIENNIKARZEM , BY ZAWSZE „RECORD”, A JEŚLI NAMAWIA  DO  NIEOFICJANYCH  ZWIERZEŃ-  TO ZNACZY, ŻE OFICJALNIE NIE ZDOBYŁ INFORMACJI

ANEGDOTA

To był czas  przygotowań do strajku nauczycieli w  dniach  matur. Dziennikarz jednego z programów informacyjnych  nagrywał  „setkę” ówczesnej minister edukacji.  Na temat strajku mówiła: rozumiemy nauczycieli, jesteśmy gotowi do rozmów,   będziemy robili co  w naszej mocy by spełnić ich postulaty, ale  cóż zrobić  jak kołderka finansowa jest krótka… to  odpowiedzialni ludzie,  czekamy na  rozmowy, czekamy na porozumienie… itd. Itp. Dziennikarz zakończył wywiad. Wyraźnie  widać było, że nie jest usatysfakcjonowany- nie było konfliktu, pani minister wypowiadała się  pokojowo,  spokojnie, ugodowo.  Dziennikarz podziękował  za rozmowę i zwrócił się do ekipy zdjęciowej:  OK. koniec wywiadu, zróbmy przebitki, zwijaj dźwięk. Graj mnie z planie amerykańskim jak rozmawiam z panią minister.. Operator zdjął kamerę ze statywu, staną kilka metrów dalej, dźwiękowiec wypiął mikrofon. Dziennikarz  półgłosem zwrócił się do  pani minister: ale  chyba się ich nie boicie, grożą strajkiem w czasie matur, jak  pani  ocenia takie zachowanie.. – Jak mam ocenić?- odpowiedziała szczerze- zachowują się jak dzieci, a kogo się mamy  bać ? Ich- są niepoważni…  Rozmowa toczyła się w   przyciszonym tonie. Operator robił przebitki. Pani minister była pewna , że  tylko filmuje.  Zapomniała, że  w momencie  odłączenia mikrofonów zewnętrznych - automatycznie włącza się   mikrofon kierunkowy.  …Temat o proteście  nauczycieli w wieczornym wydaniu programu informacyjnego zaczynał się od słów : zachowują się jak dzieci, a kogo się mamy  bać ? Ich- są niepoważni…

Zamiast pointy: często zadaję pytanie  studentom : czy to była manipulacja dziennikarska? … Odpowiedź jest  kontrowersyjna: NIE. Moim zdaniem , dziennikarz ma  zawsze docierać do prawdy, a  pani minister oficjalnie  udzielając wywiadu  - ukrywała prawdziwe intencje i opinie. Dopiero  podczas „przebitek”  okazała się szczera. I to pokazał dziennikarz.

Pierwsze pytania są  jak wstępna gra , by „oswoić” rozmówce , uciszyć napięcia i obawy.  Wtedy dziennikach  szuka  odpowiedzi na pytanie  KTO? CO? GDZIE? KIEDY? JAK? Czyli traktuje rozmówce jak „notes elektroniczny”- podstawowe źródło informacji.

Potem dopiero pyta  DLACZEGO, JAKA JEST WASZA OPINIA, JAK  TO SKOMENTOWAĆ lub zadaje właściwe pytanie z którym przyjechał.

Odpowiadać na każde pytanie jak Jaś w szkole- ZAWSZE PEŁNYM ZDANIEM  , jakby to było za każdym razem  nowe pytanie czyli jest to jest specyficzna forma MONOLOGU trwającego kilkanaście sekund.

Generalne zasady:

Zawsze warto mieć  5-10 minut  czasu w ciągu dnia na spotkanie z mediami.

Być przygotowanym do wystąpienia ( mieć swój  wyuczony przekaz)

Pamiętać, że kamera zawsze może być włączona

Nie ma prywatnych rozmów z dziennikarzami- oni zawsze pracują i szukają newsa

Pamiętajmy – mówimy do  telewidzów na których mi zależy, a nie do  dziennikarza, który  czasami  zadaje „ nieprzemyślane” pytania lub sprawia wrażenie kompletnego ignoranta.

   Przygotowana  wypowiedź, która chcemy „sprzedać” dziennikarzowi, zainspirować do dalszych pytań - to może być nasze „koło ratunkowe”

Wypowiedzi 8-15 sekund.( 1-2 „kolorowe” zdania) Integralna całość

Mówimy pełnym zdaniem , kończymy KROPKĄ ( nie zawieszamy głosu).

Mówimy prostymi słowami, nie uciekamy w  zawodowy żargon i szczegóły.

Nie   odnosimy się do pytań i nie dodajemy „panie redaktorze” czy „jak już powiedziałem”.

Szukamy ciekawych porównań.

Patrzymy na dziennikarza- nie w kamerę. ( Spojrzenie jest dopuszczalne jeśli apelujemy do widzów i  zwracamy się bezpośrednio do nich )

Przerywamy jeśli dziennikarz kilkakrotnie zadaje  to samo  pytanie sugerujące nam odpowiedź  czyli  chce usłyszeć to co on chce  usłyszeć, a nie to co my mu mówimy.

Nie lekceważymy  przyjeżdżających dziennikarzy, - często są to asystenci redaktora prowadzącego temat, którzy mają mu przywieźć atrakcyjna „setkę” ( 100% wizji i fonii)

No i podstawowa sprawa- znajdź kogoś , kto będzie  ci asystował podczas wywiadu i będzie potrafił na zimno analizować jego przebieg, jednocześnie patrząc na ciebie i kontrolując czy  twój wizerunek z zarazem wizerunek  firmy czy instytucji  nie  ulega zniekształceniu

AUTORYZACJA

USTAWA z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe.    (Dziennik Ustaw z 7 lutego 1984 r.)

 Art. 14.

1.Publikowanie lub rozpowszechnianie w inny sposób informacji utrwalonych za pomocą   zapisów fonicznych i wizualnych wymaga zgody osób udzielających informacji

-Innymi słowy rozpowszechnianie informacji utrwalonych za pomocą zapisów fonicznych lub wizualnych NIE WYMAGA zgody osób udzielających informacji- przepis uzasadniający  wyłączanie  z prawa do autoryzacji nagrań  TV lub radiowych.

 Dopiero jeśli spiszemy nagrany glos i   będziemy chcieli to opublikować  w prasie wówczas  powinna być autoryzacja.

2.Dziennikarz nie może odmówić osobie udzielającej informacji autoryzacji    dosłownie   cytowanej wypowiedzi,  o ile nie była ona uprzednio publikowana

   ( dziennikarz nie może odmówić autoryzacji czyli najpierw trzeba się zwrócić o autoryzację- wówczas nie może odmówić, bo sam może nie zaproponować autoryzacji- nie ma takiego obowiązku , poza tym autoryzować można tylko swoje wypowiedzi , dosłowne cytaty  a nie cały artykuł , a jeśli wywiad  został wyemitowany, to wszyscy mogą go przepisać z anteny i bez autoryzacji opublikować np. na portalu telewizyjnym ) 

   3.Osoba udzielająca informacji może z ważnych powodów społecznych lub osobistych zastrzec termin i zakres jej opublikowania

( Embargo na publikowanie wywiadu  do określonej godziny )

   4.Udzielenia informacji nie można uzależniać, z zastrzeżeniem wynikającym z ust. 2, od  sposobu jej skomentowania lub uzgodnienia tekstu wypowiedzi dziennikarskiej.

   5.Dziennikarz nie może opublikować informacji, jeżeli osoba udzielająca jej zastrzegła to  ze względu na tajemnicę zawodową.

   6.Nie wolno bez zgody osoby zainteresowanej publikować informacji oraz danych dotyczących prywatnej sfery życia, chyba że wiąże się to bezpośrednio z działalnością  publiczną danej osoby.

W praktyce- Dziennikarz nie  ma obowiązku przypominania o autoryzacji , dlatego trzeba pamiętać  by podczas  nagrania czy nawet rozmowy  telefonicznej przypomnieć dziennikarzowi o   chęci  zobaczenia  naszych  cytowanych zdań. Autoryzujemy  nasze słowa w  (cudzysłowie) a nie  cały  artykuł. .

 Odmowa autoryzacji stanowi przestępstwo, zagrożone karą pozbawienia wolności do 6 miesięcy, ale  nie są znane przypadki  wydania wyroku w tej sprawie. Dziennikarze obchodzą autoryzację, lub   brak zgody na publikację wypowiedzi stosując opisową  formę streszczenia cytatów 

Oprócz Polski autoryzacja  występuje także w Niemczech, istnieje  zapis w  przepisach korporacji zawodowej dziennikarzy  nakazujący "pokazywania tekstu informatorowi. Nie ma natomiast w tej sprawie specjalnej ustawy. 

 

 

 

 

 

Copyright (c) eSeMedia. All rights reserved.