13 NAZWY, ŻARGON MEDIALNY

Rozmawiają ze sobą realizator z operatorem, dołącza dźwiękowiec, a ja niczego nie rozumiem. Za chwile nagranie...Co robić...O co im chodzi?

Wyjaśniam terminologię czy żargon używany w mediach. Jeśli poznacie i pamiętacie  - łatwiej nawiążecie współprace z dziennikarzami i ekipami realizacyjnymi

1. Biała Nazwa pochodzi od białej kartki papieru, która dostaje prezenter. Napisany na niej jest tekst zapowiedzi materiału reporterskiego lub pytania do gości w studiu 

2. Zielona tak zwany  voice over Nazwa pochodzi od koloru kartki drukowanej dla prezentera. Kolor zielony oznacza, ze musi czytać napisany na niej tekst, bo w materiale reporterskim jest nagrany tylko efekt.  Jeśli jest nagrany tekst  lektora,  prezenter dostaje tylko   oznaczenie po zapowiedzi, a   tekstu juz nie.

3. Forszpan  Na początku programu informacyjnego prezenter zapowiada najciekawsze materiały, które przygotowano do wydania. Ma zachęcić widza do pozostania przy telewizorze. Zwykle forszpan składa się z trzech informacji, ale stosowane są także inne warianty np. zapowiedź słowna najważniejszego tematu a potem 3 zapowiedzi filmowych z krótkimi wypowiedziami głównych bohaterów ( najczęściej stosowane w Wiadomościach TVP), lub powitanie i zapowiedź 5 tematów z krótkimi wypowiedziami bohaterów ( najczęściej stosowane w Faktach TVN), jest też tzw Śródszpan czyli przerywnik w połowie programu i zapowiedź kolejnych trzech najciekawszych materiałów filmowych, , dawniej w Panoramie TVP stosowano także upszpanczy czyli na zakończenie przypomnienie najważniejszych wydarzeń pokazywanych w programie

4. Voice over To materiał reporterski w którym komentarz czyta prezenter, najczęściej stosowany w sytuacji, gdy trzeba szybko pokazać najświeższe zdjęcia i nie ma czasu na nagrywanie komentarza, lub sytuacja zmienia się dynamicznie i w trakcie programu jest zmieniany tekst. Długość napisanego tekstu musi się zgadzać z długością nagranego materiału filmowego który nawet powinien być o kilka sekund dłuższy ( liczy to specjalny program komputerowy określający średni czas czytania danego tekstu)

5. Off lub oov tekst nagrany przez lektora popularnie zwany Offem, ale w BBC określany jako out of vision lub out of video  gdzie komentator lub lektor nagrali swój głos. W takiej sytuacji prezenter dostaje kartkę zieloną z tekstem, aby przypadkowo nie zaczął czytać w trakcie materiału z nagranym głosem lektora

6. Oblankowana setka Wypowiedź na wizji wycięta z większej całości np. wcześniejszej konferencji prasowej. Zwykle wycinany jest najważniejszy fragment takiej konferencji charakteryzujący temat lub opinię osoby występującej. Oblankowana setka zwykle trwa nie dłużej niż minutę do półtorej minuty i „cięta” jest na zdecydowanej kropce wypowiadającego się. Czasami w drugiej części wypowiedzi jest przykrywana zdjęciami ilustrującymi tematykę wypowiedzi, na kilka sekund przed końcem takiej wypowiedzi znów widzimy „ gadająca głowę” to wyraźny sygnał dla realizacji, że wypowiedź się kończy i trzeba przygotować się do przejścia obrazem na prezentera

7. No comment Zdjęcia bez komentarza. Mini etiuda filmowa trwająca w granicach 30 sekund pokazująca jakieś wydarzenie np. powódź, wypadek, pokaz mody, fragment koncertu

8. Przerywnik Przerywnik stosowany jest w programach informacyjnych by dać oddech widzowi, zakończyć blok tematów i przejść do następnych informacji np. z zagranicy. Przerywnik może być animacja komputerowa nawiązująca do czołówki i charakteru programu lub składanka filmowa ilustrowana sygnałem dźwiękowym .W sytuacjach szczególnych przerywnik staje się etiudą filmową , która trwa nawet minutę , gdzie zdjęcia są zmontowane wraz z muzyka np. stosowały to kanały informacyjne i programy newsowe podczas pogrzebu ofiar katastrofy Smoleńskiej lub powodzi w lecie 2010 roku

9. Wąska Nagranie wypowiedzi telefonicznej- stosowane gdy szybko potrzeba komentarza np. chwile po katastrofie, a nie ma jeszcze nagranych wypowiedzi do kamery. Wypowiedź taka jest przykryta obrazkiem telefonu, mapy pokazującej miejsce pobytu rozmówcy, jego zdjęciem lub zdjęciami filmowymi ilustrującymi temat wypowiedzi. Podobnie dzieje się w sytuacji kryzysowej, gdy kanały informacyjne na gorąco relacjonują nagłe wydarzenie, a na miejscu lub w studiu nie ma jeszcze osób, które mogłyby ją skomentować

10. Efekt Krótki przerywnik w mat riale reporterskim, najczęściej pozwalający na chwile oddechu lub poruszenie następnego wątku. Często w reportażach efekt zaczyna reportaż np. dzwonek nijacy na giełdzie czy odgłos i widok strzelającego żołnierza- jego zdaniem jest szybkie wprowadzenie widza w atmosferę wydarzeń. Efekt musi być słyszalny i efektowny w obrazku.

11. Balans bieli Ustawianie jakości obrazu. Przed nagraniem w odległości metra przed kamera na tle filmowanego obiektu umieszczana jest biała kartka. Wówczas operator dostraja kamerę do poziomu barwy światła, które oświetlać będzie filmowany obiekt- chodzi o proporcje między kolorami niebieskim czerwonym i zielonym, czyli kolorami dającymi widmo światła białego. Najczęściej balans robiony jest , gdy zdjęcia robione są w pomieszczeniu i na dworze, za każdym razem trzeba dostroić kamerę. Niektórzy kamerzyści stosują automatyczne dostrojenie barw, ale jest to negatywnie oceniane przez operatorów znających się na sztuce filmowania . Uzupełnienie  informacji  od operatora Jana Pawła Pełecha : Balans bieli to dostrojenia kamery do barwy światła  . Balans bieli może być dokonany ręcznie (przez wybór temperatury barwowej w menu ustawień kamery lub automatycznie - przez skierowanie obiektywu kamery na białą lub neutralnie szarą płaszczyznę wzorca umieszczoną w świetle przy jakim będzie kręcony materiał i uruchomienie funkcji automatycznego dostrajania balansu . A funkcja ciągłego dostrajania się kamery do warunków oświetleniowych nosi nazwę automatycznego śledzenia bieli (Auto Tracking White) i bywa użyteczna całkiem w niektórych sytuacjach  .

12. Blenda Blenda to zasadniczo płaszczyzna odbijająca światło - a bywa używana na planach także  filmów fabularnych . Służy nie tylko do doświatlania twarzy czy wyrównywania kontrastu oświetlenia , ale do doświetlenia  całego planu .Blenda ma za zadanie głownie doświetlenie twarzy filmowanej osoby, by światło rozproszone padające z boku uwydatniało rysy twarzy, zmniejszało kontrast oświetlenia, wydobywało światłocienie oraz nadawało oku charakterystyczny błysk. Jest to innymi słowy popularny zajączek puszczany przez dzieci bawiące się lusterkiem. Blenda to także ustawienie w kamerze poziomu jasności obrazu czyli innymi słowy przysłona

13. Sangan-sungun  to przede wszystkim lampa z zasialniem akumulatorowym - pozwalająca na uzycie światła bez podłączenia do sieci eletktrycznej - najczęściej wyposazona w uchwyt ręczny typu pistoletowego. Ręczny reflektor, który pomaga doświetlić filmowany obiekt w nocy lub przy słabym oświetleniu. Zwykle stosowany, gdy na kamerze jest jedna lampka, a potrzeba podobnie jak przy użyciu blendy w słoneczny dzień- drugiego źródła światła.

14. Blue box lub  green box .  Chroma Key to technologia łączenia obrazów w oparciu o wycięcie z jednego obrazu miejsc o jednolitej barwie - najczęściej niebieskiej (bluebox) lub zielonej (greenbox) i zastąpienie jej innym obrazem. Kolory niebieski i zielony są najczęściej stosowane poniewaz nie występują naturalnie w ludzkim ciele. Do technologii chromakey najlepiej stosować jako elementy do "wykluczowania" materiały zabarwione spektralnie czystymi barwnikami, które odbijają tylko światło o ściśle okreslonej częstotliwości. zastępowania jednego obrazu drugim poprzez wykorzystanie gładkiego niebieskiego lub zielonego  tła ( obecnie stosowany jest jeden z odcieni zieleni w technice chromakey) na który poprzez animacje elektroniczne nakładany jest inny obraz. Wirtualne studia pozwalają budować dekoracje, która widzi widz, natomiast prezenter musi poruszać się po wcześniej ustalonych trasach  i obserwować rozstawione telewizory np. tak dzieje się podczas prezentacji wyników wyborczych przez wszystkie telewizje, czy w niektórych programach np. Teleekspres gdzie prezenter siedzi na jednobarwnym tle a na ekran telewizorów  jest wpisywany obraz telewizorów ze studia obok

15. Dropy Zakłócenia na magnetycznej taśmie filmowej, obecnie zanikające w dobie zapisu cyfrowego. Niebezpieczeństwo dropów powodowało, że reporterzy często musieli kilkakrotnie nagrywać komentarze lub przedłużać wywiady by montując materiał mieć pewności wyboru „czystej” wypowiedzi czy obrazka. Cyfrowym odpowiednikiem dropa jest "kostkowanie" lub zamrożenie obrazu w przypadku wady zapisu lub przekazu obrazu z karty pamięci , dysku lub  płyty.

16. Dubel Powtórka nagranej wypowiedzi lub fragmentu inscenizacji. Rzadko stosowane w programach informacyjnych, bo zwykle pierwsza wypowiedź jest najbardziej żywa i spontaniczna, wpowtórkach wkrada się zwykle sztuczność i mechaniczne powtarzanie raz wypowiedzianej kwestii.

17. Kraul-crowl  Pasek informacyjny biegnący na dole lub czasami na górze ekranu. Paski pilne oznaczane są napisem PILNE i charakterystycznymi kolorami np. TVP Info ma czerwony z białymi literami, , TVN 24 żółty z czarnymi a Polsat szare z czerwonymi literami. Najczęściejtreść opisywana jest literami drukowanymi oznaczającymi w korespondencji wykrzyknik. Informacja pilna jest informacja z ostatniej godziny, po tym czasie, gdy nie ma dodatkowych wątków pasek powraca do normalnej kolorystyki, najczęściej białej z czarnymi literami. Niektóre programy stosują dwa lub trzy kraule, na których podawane są np. informacje pilne, informacje pozostałe i kursy akcji giełdowych lub cen na targowiskach W kanałach informacyjnych jest zawsze dyżurny „paskowy” do którego dochodzą pierwsze informacje np. od widzów czy służb ratunkowych

18. Belka Belka to przede wszystkim wizytówka osoby występującej w programie, gdzie w jednej linijce podawane są dane osobowe a dwóch pozostałych instytucje, która reprezentuje, Belka jest stosowana także jako streszczenie pilnej wiadomości, gdzie drukowanymi literami w kilku słowach podawana jest ważna informacja. Belka to także wyeksponowane jednej z wypowiedzi osób występujących w programie studyjnym- top swego rodzaju manipulacja, bo telewizja eksponuje tylko jedno zdanie kluczowe z jej punktu widzenia, sugeruje tym samym co jest ważne i ogranicza wybór widzowi

19. Ozdobnik Ozdobnik stosowany jest w programach informacyjnych: w tle za prezenterem pokazywany jest charakterystyczny dla zapowiadanego materiału obrazek np. twarze bohaterów, kluczowe ujęcie filmowe Ozdobnik to także wyeksponowanie programu specjalnego w kanałach informacyjnych poświęconego jakiemuś wydarzeniu z tytułem np POLSKA W ŻAŁOBIE, TRAGEDIA NA DRODZE, WYPADEK W GÓRACH

20. Prompter lub teleprompter Ekran nakładany na obiektyw kamery studyjnej, gdzie napisany jest tekst zapowiedzi prezenterskich. Duz litery i przesuwanie tekstu z dołu do góry umożliwia czytanie z niewielkimi ruchami gałek ocznych co powoduje złudzenie, ze prezenter mówi do widzów. Niedoświadczony prezenter czytając z promptera traci naturalność, zawodowcy często w trakcie zmieniają treść czyli potrafią koordynować sens wypowiedzi z wcześniej napisanym tekstem Prompter stosowany jest także przez polityków mających prawo wygłaszania orędzi do narodu. Często obserwowana sztuczność wynika z małego doświadczenia w pracy z tym urządzeniem

21. Przebitka Obrazek ilustrujący dane wydarzenie. Operatorzy w programach informacyjnych zwykle nie przekraczają 8 sekund filmując jeden plan, podczas montażu dynamicznego przebitki są trzy sekundowe, w reklamie trwają krócej niż sekunda. Przebitki także maskują wycięcie fragmentu wypowiedzi i maskuje się nimi cięcie. Przebitki są nagrywane także z dźwiękiem efektowym i należy pamiętać, ze nagrane wypowiedzi podczas kręcenia przebitek, mogą być wykorzystane jako wypowiedź setkowa.

22. Kontrplan Po nagraniu wywiadu najczęściej operator przechodzi za plecy rozmówcy by nagrać np. pytania dziennikarza lub dziennikarza słuchającego , by wykorzystać to nagranie jako przebitkęmaskująca wycięcie fragmentu wypowiedzi .Kontrplan stosowany jest także podczas konferencji prasowej, by zza pleców osób występujących pokazać sale z dziennikarzami, ale w tym wypadku uwaga na to co filmuje kamera, bo może sfilmować detal i np. notatki osób prowadzących konferencję.

23. Researcher Początkującydziennikarz, najczęściej na praktyce, który pomaga reporterowi przygotowującemu materiał znaleźć zdjęcia archiwalne, nagrać dodatkowe setki czy przebitki. „Rysie” najczęściej są bardzo zdeterminowani , by przywieźć oczekiwana setkę a więc potrafią prowadzić wywiad przez kilkadziesiąt minut , by uzyskać to czego od nich redakcja oczekuje. Rys to osoba nie zawsze dobrze przygotowana do zawodu dziennikarza i nie znająca podstawowych praw i obowiązków wobec rozmówcy. Etyka i prawo prasowe jest najczęściej przez niego mało znane. Bywa, że nie zna tematu i ma napisane pytania na kartce, a słucha czy odpowiedzi mieszczą się w granicach 10-15 sekund. Należy jednak pamiętać , że to nie rys słucha odpowiedzi, ale , że mówimy do setek tysięcy WIDZÓW.

24. VJ Video journalist czyli dziennikarz z kamera. Od lat tacy dziennikarze pracuje w Kurierze warszawskim – są reporterami na motocyklu. Najszybciej dojeżdżają na miejsce wydarzenia, maja najlepsze zdjęcia, sa szybcy i sprawni . VJ wykonuje prace dziennikarza, operatora kamery, dźwiękowca i kierowcy. Zwany także Multi-skilled journalist czyli dziennikarz wielozadaniowy, pracujący zwykle w kanałach informacyjnych lub telewizji lokalnej. Niektóre stacje chcąc obniżać koszty zaczyna na co dzień wykorzystywać takie rozwiązanie np. kanadyjska telewizja CBC zrealizowała taki program „Windsor Experiment”.

25. Dziennikarstwo obywatelskie Wykorzystywanie przez obywateli dostępnych technik d przesyłania informacji do telewizji poprzez specjalne bramki kontaktowe np. Kontakt TVN24 czy Twoje Info. Dzięki zdjęciom czy filmom z telefonów komórkowych na antenę trafiają najświeższe zdjęcia z każdego zakątka wiata. Nim pojawi cie VJ czy wóz satelitarny na antenie można zobaczyć np. skutki wybuchu, który nastąpił przed kilkoma minutami

26. Stand-up nagranie komentarza przez reportera. Stand-up może wieńczyć temat Zwykle po komentarzy następuje przedstawienie się dziennikarza, podanie miejsca nagrania i adresata czyli programu dla którego nagrywany jest ten komentarz. Dziennikarz stoi zwykle na tle charakterystycznym dla tematyki , może stać, przemieszczać się lub pozwala na zmianę planu, by np. pokazać więcej szczegółów otaczających go. Może być tez tzw. stand-up mostkowy czyli komentarz w trakcie reportażu, gdy dziennikarz chce przejść do nowego wątku. Najprostsza budowa stand-upu : TEZA+WNIOSEK+ NAZWISKO REPORTERA,  PRZYKŁĄD+WNIOSEK+ NAZWISKO REPORTERA  jeśli reporter robi np zagraniczna korespondencje dla innego programu przedstawia się np  Z WILNA DLA TVP INFO  SŁAWOMIR MATCZAK  PANORAMA  czyli skąd, dla kogo, kto

27 Wejście live - sytuacja w której dziennikarz  przekazuje relację z miejsca zdarzenia bezpośrednio na antenę,  za pośrednictwem łączności satelitarnej.  Reporter jest wywoływany przez prezentera, który mówi co się stało, gdzie się stało i kto jest na miejscu wydarzenia, oraz zadaje  pytanie zwykle w stylu: powiedz  jakie sa najnowsze  ustalenia, powiedz  co się w tej chwili dzieje, powiedz czy wiadomo  jak doszło do tego zdarzenia.....  Reporter  1- odpowiada na pytanie ze studia 2- mówi o tym co  jest tu i teraz, albo rozpoczyna rozmowę z gosciem, 3- kończy mówiąc  co się będzie działo  lub   streszcza w dwuch zdaniach  to co powiedział gość. Prezenter dziękuje  reporterowi i przechodzi do dalszych informacji.  W sytuacji zerwania łączności ze studiem,  reporter niezwłocznie kończy relacje przedstawiając się... to znak dla realizacji, że koniec wejścia.....ale o szczegółach -  w  ROZDZIALE 5. TRANSMISJE I LIVE

28. Stopklatka Stopklatka to figura montażowa polegająca na wyjęciu pojedyńczej klatki lub ramki z ruchomego materiału wizyjnego i rozciągnięcie jej w czasie - pojedyńcza klatka trwa na ekranie 1/50s . Stopklatkę obrazu stosuje się zwykle po wycięciu "setki" i "oblankowaniu" czyli zmontowaniu tak by zabrzmiała po sekundzie obrazka , a po zakończeniu wypowiedzi, najlepiej kończącej się kropka, pozostało kilka sekund ciszy tzw "zejscia" .Stopklatka stosowana jest także na  zakończenie po materiale z nagranym tekstem lub tylko efektami a także stand –upem. Zamrożenie zdjęć jest wyraźnym sygnałem dla realizatora ( pomimo tego, że zna czas  każdego materiału filmowego), że już skończył się materiał i potrzeba przejść do pokazywania studia. Stop klatka jest także wykorzystywana do przygotowania ozdobnika lub wyeksponowania w materiale kluczowego fragmentu wydarzenia. Często wspominając osoby zmarłe stosuje się stopklatki w kolorze czarno-białym

29. Spiegel Scenariusz programu z dokładnym wyliczeniem czasu nagranych reportaży i przygotowanych zapowiedzi dla prezentera a także czasu na ewentualna rozmowę. Spiegel zawiera kolejność ukazywania się materiałów filmowych jest rozpisany szczegółowo dla realizatora obrazu, realizatora dźwięku, montażysty emitującego materiału, dla prompterzysty, belkowego oraz dla wydawcy, by pilnował czasu podczas emisji.

30. Zwrotna Awaria podczaswypowiedzi „na żywo” gdy osoba występująca przed kamerą z wozu satelitarnego ma w uchu włożona słuchawkę by słyszeć pytania ze studia i w trakcie wypowiedzi słyszy z opóźnieniem swoje słowa ( eefekt jak podczas mówienia na wielkim stadionie, gdy słyszymy swoje słowa jak echo). Taka sytuacja może zakoczyc mówiącego i całkowicie zniszczyć jego przekaz. Ratunkiem jest albo skupic się na tym co mówimy lub wyjąc słuchawke z uchasa, ale wówczas taka decyzja oznacza, ze przejmujemy antene, zrywamy kontakt z prowadzącym i nie chcemy już zadnych pytań

31. Tyczka Wysięgnik na którym montowany jest mikrofon. Tyczka uzywana jest zwykle w tłumie dziennikarzy, by mieć gwarancję nagrania wypowiedzi . Mikrofon trzymany jest zwykle nad głową rozmówcy ,a to oznacza, że  nagrywany może być filmowany nawet w planie amerykańskim czyli do kolan , bez pokazywania mikrofonu Jak dodaje operator Jan Paweł Pełech :Tak nawiasem mówiąc  tyczką (a dokładniej mikofonem na tyczce) nie zawsze się pracuje od góry, czasami od dołu, a zdarza się z jej użyciem filmować sceny dialogowe nawet w planie mocno ogólnym . Natomiast cechą charakterystyczną tyczki jest to że trzyma się ją w rękach. Wysięgnik mikrofonowy na statywie jest nazywany bomem.

32. Klips Malutki mikrofon wpinany w klapę marynarki lub brzeg dekoltu rozmówcy umożliwiający czyste nagranie wypowiedzi- mikrofon zawsze znajduje się w tej samej odległości od ust. Stosowany w studiu lub podczas kameralnego nagrania wywiadu czy wypowiedzi

32. Mikroport Mały bezprzewodowy nadajnik dźwięku połączony z klipsem lub mikrofonem policzkowym. Stosowany w studiu ( najczęściej dopinane sa dwa mikroporyt – dla bezpieczeństwa, na wypadek awarii jednego z nich) lub gdy nagrywany rozmówca jest w ruchu lub daleko od kamery

34. Kostka dźwiękowa Zestaw wejść mikrofonowych dla dziennikarzy, którzy nie musza stawiac wianuszka mikrofonów przed rozmówcą. Najczęściej stosowany w Kancelariach Prezydenta Premiera lub NBP, gdzie osoby występujące sa wyeksponowane, stoją z daleka od kamer i nie chcą by na stołach stał tłum mikrofonów. Niebezpieczeństwem jest awaria kostki, wówczas nikt nie będzie miał czysto nagranego dźwięku.

35. Oś symetrii - hmmm To linia której nie wolno przekroczyć  filmując dwie osoby rozmawiające ze sobą. Wyobraźmy sobie, że dwie osoby siedzą  przy stole naprzeciwko siebie. My dosiadamy się z kamerą  i  filmujemy ich rozmowę. Ta linia  przebiega od rozmówcy do rozmówcy, a filmujący ma w kadrze  jedną osobę z jednej strony kadru  , a drugą z drugiej.  Filmując je razem nie ma problemu- widzimy rozmawiających, ale  filmując portrety ( plan bliski lub pół zbliżenie) jednego z mówiących mamy  patrzącego w lewą strona ekranu ,  a drugiego  patrzącego w prawą. I tak powinno juz pozostać, by widz miał wrażenie patrząc na  ich pojedynczo filmowane twarze, że rozmawiają  ze sobą i wie , ze rozmówca a siedzi z prawej a rozmówca B z lewej strony.  By  tak pozostało do końca nagrania operatorowi nie wolno przekroczyć linii łączącej rozmówców czyli przesiąść się na druga stronę stołu,  tamto miejsce musi pozostać puste . Ps jest  jednak jeden  sposób, by przekroczyć oś symetrii , ale ...trzeba  to zrobić  cały czas filmując przechodzenie na   druga stronę stołu, by widz wiedział, że teraz obserwuje rozmówców z drugiej strony...ale  dajmy spokój  wchodzeniu w szczegóły , nie ma  co  robić zamieszania  w osi symetrii 

 

 

Copyright (c) eSeMedia. All rights reserved.